Η μαστογραφία είναι μια ακτινολογική εξέταση απεικόνισης του μαστού, η οποία χρησιμοποιεί ακτίνες Χ χαμηλής δόσης για να αποτυπώσει τη δομή του μαστικού ιστού και να εντοπίσει τυχόν αλλοιώσεις, πολύ πριν καν γίνουν αντιληπτές με την αφή ή παρουσιάσουν κάποιο σύμπτωμα.
Είναι η πλέον αξιόπιστη και ευρέως διαδεδομένη μέθοδος προσυμπτωματικού ελέγχου για τον καρκίνο του μαστού, και ταυτόχρονα μία από τις πιο απλές εξετάσεις που μπορεί να κάνει μια γυναίκα για την υγεία της.
Καλό είναι εξαρχής να ξεκαθαρίσουμε κάτι σημαντικό: η μαστογραφία δεν «αποτρέπει» την εμφάνιση του καρκίνου.
Ωστόσο, επιτρέπει την έγκαιρη ανίχνευσή του, σε ένα στάδιο όπου η αντιμετώπιση είναι πολύ πιο απλή και αποτελεσματική. Γι αυτό και μιλάμε συνήθως για «πρόληψη», εννοώντας ακριβώς αυτή την έγκαιρη διάγνωση.
Γιατί είναι τόσο σημαντική η μαστογραφία;
Ο καρκίνος του μαστού είναι η συχνότερη μορφή καρκίνου στις γυναίκες, σύμφωνα και με το CING. Η πρόγνωσή του εξαρτάται σε πολύ μεγάλο βαθμό από το στάδιο στο οποίο θα εντοπιστεί: όσο νωρίτερα δηλαδή ανιχνευθεί μια ύποπτη αλλοίωση, τόσο μεγαλύτερες είναι οι πιθανότητες πλήρους ίασης και τόσο πιο ήπια μπορεί να είναι η θεραπεία που θα ακολουθήσει.
Η μαστογραφία μπορεί να αναγνωρίσει πολύ μικρές αλλοιώσεις, ακόμα και μικροαποτιτανώσεις μεγέθους λίγων χιλιοστών, σε ένα στάδιο κατά το οποίο δεν υπάρχει ψηλαφητό εύρημα.
Αυτός είναι και ο λόγος για τον οποίο ο τακτικός προληπτικός έλεγχος θεωρείται τόσο κρίσιμος: δεν περιμένουμε να εμφανιστεί ενόχληση για να εξεταστούμε, αλλά εξεταζόμαστε προληπτικά ενώ είμαστε υγιείς.
Πέρα από τον προληπτικό έλεγχο η μαστογραφία χρησιμοποιείται και για:
- την παρακολούθηση μικροαποτιτανώσεων,
- την παρακολούθηση γυναικών με αυξημένο κίνδυνο λόγω οικογενειακού ιστορικού,
- την αξιολόγηση καλοήθων ευρημάτων, όπως κύστεις,
- την καθοδήγηση βιοψίας όταν εντοπίζεται ύποπτη περιοχή,
- και την παρακολούθηση της εξέλιξης μετά από θεραπεία.
Πώς πραγματοποιείται η μαστογραφία;
Κατά τη μαστογραφία, ο μαστός τοποθετείται ανάμεσα σε δύο ειδικές πλάκες που τον συμπιέζουν ήπια για λίγα δευτερόλεπτα, ώστε να μειωθεί το πάχος του ιστού και να ληφθεί μια πιο ξεκάθαρη εικόνα με τη μικρότερη δυνατή ακτινοβολία.
Λαμβάνονται συνήθως δύο λήψεις ανά μαστό και από διαφορετικές γωνίες. Η συνολική διάρκεια της εξέτασης είναι λίγα λεπτά και δεν απαιτεί καμία ιδιαίτερη ανάρρωση, πράγμα που σημαίνει ότι μπορείτε να επιστρέψετε αμέσως στις καθημερινές σας δραστηριότητες.
Σε ποια ηλικία πρέπει να ξεκινήσω τη μαστογραφία;
Γενικώς, προτείνεται η έναρξη προληπτικού ελέγχου από την ηλικία των 40 ετών, με ετήσια επανάληψη.
Σε ό,τι αφορά βέβαια τις γυναίκες με οικογενειακό ιστορικό καρκίνου του μαστού, ο θεράπων ιατρός μπορεί να προτείνει έναρξη σε μικρότερη ηλικία, καθώς και συμπληρωματικό έλεγχο με υπερηχογράφημα.
Καλό είναι να θυμάστε ότι το κατάλληλο πρόγραμμα ελέγχου δεν είναι ίδιο για όλες τις γυναίκες. Κι αυτό γιατί εξαρτάται από την ηλικία, το ατομικό και οικογενειακό ιστορικό, την πυκνότητα του μαστικού ιστού και άλλους παράγοντες κινδύνου. Η εξατομίκευση αυτή γίνεται πάντα σε συνεννόηση με τον γυναικολόγο ή τον ακτινολόγο σας.
Στο πλαίσιο του Εθνικού Προγράμματος Πρόληψης “ΠΡΟΛΑΜΒΑΝΩ”, το Διαγνωστικό Κέντρο mesogeios πραγματοποιεί δωρεάν μαστογραφίες σε δικαιούχες με ΑΜΚΑ, ηλικίας 45–74 ετών. Διαβάστε εδώ περισσότερα για τα κριτήρια και τις προϋποθέσεις ένταξης στο πρόγραμμα.
Ψηφιακή μαστογραφία, 3D τομοσύνθεση, υπέρηχος και μαγνητική μαστογραφία: ποιες είναι οι διαφορές
Δεν υπάρχει μόνο ένας τύπος εξέτασης του μαστού, και είναι χρήσιμο να γνωρίζετε τις βασικές διαφορές πριν αποφασίσετε ποια χρειάζεστε, αφού έρθετε πάντα σε συνεννόηση με τον γιατρό σας.
Ψηφιακή μαστογραφία (2D)
Πρόκειται για την κλασική, δισδιάστατη απεικόνιση του μαστού με ακτίνες Χ, με δύο λήψεις ανά μαστό και συνιστά τη βάση του προληπτικού ελέγχου για τις περισσότερες γυναίκες.
3D τομοσύνθεση
Πρόκειται για την εξέλιξη της ψηφιακής μαστογραφίας, κατά την οποία η ακτινολογική λυχνία κινείται γύρω από τον μαστό λαμβάνοντας πολλαπλές 3D εικόνες, οι οποίες ανασυντίθενται σε λεπτές τομές.
Το αποτέλεσμα είναι μια πιο λεπτομερής απεικόνιση, με λιγότερη επικάλυψη ιστών, κάτι ιδιαίτερα χρήσιμο σε γυναίκες με πυκνούς μαστούς, όπου η κλασική δισδιάστατη εικόνα ενδέχεται να «κρύβει» ευρήματα και να μην είναι το ίδιο αποτελεσματική.
Στο Διαγνωστικό Κέντρο mesogeios, η 3D τομοσύνθεση πραγματοποιείται με το σύστημα Senographe Pristina 3D Mammography System της GE Healthcare, το οποίο συνδυάζει υψηλή διαγνωστική ακρίβεια με τη χαμηλότερη δυνατή δόση ακτινοβολίας και ειδικά πίεστρα για μεγαλύτερη άνεση.
Υπερηχογράφημα μαστού
Η συγκεκριμένη εξέταση, δεν χρησιμοποιεί ακτινοβολία και λειτουργεί συμπληρωματικά στη μαστογραφία. Το υπερηχογράφημα μαστού, ενδείκνυται για νεότερες γυναίκες, σε πυκνούς μαστούς ή για τη διάκριση μιας απλής κύστης από συμπαγές μόρφωμα. Φυσικά όμως δεν αντικαθιστά τον ετήσιο μαστογραφικό έλεγχο.
Μαγνητική Τομογραφία Μαστών (MRI μαστού)
Όπως και το υπερηχογράφημα μαστού, έτσι και η μαγνητική τομογραφία μαστών, δεν χρησιμοποιεί καθόλου ακτινοβολία, αλλά μαγνητικό πεδίο και ενδοφλέβιο σκιαγραφικό, μετά από σύσταση του γιατρού. Δεν αποτελεί εξέταση ρουτίνας και δεν αντικαθιστά τη μαστογραφία, αλλά τη συμπληρώνει σε συγκεκριμένες περιπτώσεις, όπως σε γυναίκες πολύ υψηλού κινδύνου, σε ασαφή ευρήματα από μαστογραφία ή υπερηχογράφημα, ή στον έλεγχο ενθεμάτων. Συμβουλευτείτε τον γιατρό ή τον ακτινολόγο σας, ώστε να σας καθοδηγήσει για το αν και πότε χρειάζεται η εξέταση.
Πώς να προετοιμαστείτε σωστά για τη μαστογραφία
Οι παρακάτω οδηγίες, θα κάνουν την εξέτασή σας πιο άνετη και τα αποτελέσματα πιο ευανάγνωστα. Τι προτείνεται:
- Αποφύγετε αποσμητικό, ταλκ ή λοσιόν στην περιοχή του μαστού και της μασχάλης την ημέρα της εξέτασης, καθώς μπορεί να επηρεάσουν την εικόνα.
- Αν έχετε έμμηνο κύκλο, προτιμήστε να προγραμματίσετε το ραντεβού σας μεταξύ της 5ης και της 12ης ημέρας του κύκλου, όταν ο μαστός είναι συνήθως λιγότερο ευαίσθητος.
- Φέρτε μαζί σας τυχόν προηγούμενες μαστογραφίες ή απεικονιστικές εξετάσεις, ώστε να είναι δυνατή η σύγκριση με τα νέα ευρήματα.
- Ενημερώστε τον ακτινολόγο για τυχόν οικογενειακό ιστορικό, ενθέματα σιλικόνης, προηγούμενες επεμβάσεις στον μαστό ή συμπτώματα που έχετε παρατηρήσει.
→ Κλείστε σήμερα το ραντεβού της μαστογραφίας σας στο Διαγνωστικό Κέντρο mesogeios και δώστε προτεραιότητα στην υγεία σας.
Συχνές Ερωτήσεις
Πόσο συχνά πρέπει να επαναλαμβάνεται η μαστογραφία;
Για γυναίκες μέσου κινδύνου, η σύσταση είναι μία μαστογραφία κάθε χρόνο από τα 40 έτη, με το ακριβές πρόγραμμα να εξατομικεύεται ανάλογα με το ιστορικό και τη γενική κατάσταση υγείας.
Πονάει η μαστογραφία;
Μπορεί να προκαλέσει μια στιγμιαία δυσφορία λόγω της ήπιας συμπίεσης, η οποία διαρκεί μόνο λίγα δευτερόλεπτα και δεν προκαλεί καμία βλάβη στον μαστό.
Μπορώ να κάνω μαστογραφία αν έχω ενθέματα σιλικόνης;
Ναι, χρειάζεται όμως να ενημερώσετε το διαγνωστικό κέντρο εκ των προτέρων, ώστε να εφαρμοστεί η κατάλληλη τεχνική λήψης και πίεσης.
Θηλάζω αυτή την περίοδο. Μπορώ να κάνω μαστογραφία;
Ναι, αλλά ενημερώστε το διαγνωστικό κέντρο πριν το ραντεβού. Συνήθως προτείνεται πρώτα άδειασμα του μαστού πριν την εξέταση, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις ο γιατρός μπορεί να προτιμήσει αρχικά υπερηχογράφημα.
Έχω πυκνούς μαστούς. Τι σημαίνει αυτό και επηρεάζει την εξέταση;
Η πυκνότητα του μαστού αναφέρεται στην αναλογία αδενικού/συνδετικού ιστού προς λιπώδη ιστό και είναι φυσιολογικό εύρημα, πιο συχνό σε νεότερες γυναίκες. Σε πυκνό μαστό, η ερμηνεία της κλασικής 2D μαστογραφίας μπορεί να είναι πιο δύσκολη, γι’ αυτό συχνά προτείνεται 3D τομοσύνθεση ή συμπληρωματικός υπέρηχος.